Marek Szarucki*,
Adres poczty elektronicznej jest chroniony przed robotami spamującymi. W przeglądarce musi być włączona obsługa JavaScript, żeby go zobaczyć.
Działalność innowacyjna przedsiębiorstw często bazuje na dorobku prac badawczo-rozwojowych przeprowadzonych w uczelniach wyższych. Poniżej, w ujęciu skrótowym zaprezentowana zostanie rola uniwersytetów w działalności innowacyjnej przedsiębiorstw.
Badania naukowe prowadzone na uczelniach wyższych w dużym stopniu wpływają na rozwój innowacji w różnych branżach oraz stanowią ważną podstawę patentów przemysłowych1. W literaturze przedmiotu z zakresu innowacji odnaleźć można wiele faktów potwierdzających udział uczelni wyższych w rozwój innowacji, oraz dowodzących interakcji zachodzących pomiędzy nauką a przemysłem2. Transfer technologii z uniwersytetu do przemysłu jest ważny strategicznie z wielu powodów, m.in. dlatego, iż jest on źródłem finansowania badań naukowych a także źródłem innowacji dla firm. Ponadto, transfer ten jest również ważnym elementem rozwoju gospodarczego dla osób odpowiedzialnych za tworzenie strategii państwa. Strategia przemysłu pokłada wielkie nadzieje w transferze technologii i traktuje go jako narzędzie rozwoju gospodarki opartej na wiedzy oraz zwiększonej konkurencyjności3. Obecnie, w tym samym czasie, gdy w niektórych państwach kwestia roli oraz finansowania instytucji badawczych ponownie rozważana jest w kontekście narodowych systemów innowacji4, w kilku innych krajach europejskich rośnie presja polityczna wywierana na uczelnie wyższe, ażeby pozyskiwały one finansowanie na badania naukowe z przemysłu oraz aktywnie włączyły się w proces zwiększania liczby innowacji przemysłowych.
Od najdawniejszych czasów uniwersytety przyczyniały się w sposób znaczący do rozwoju gospodarczego, nie mniej jednak, skala obecnych badań prowadzonych na uczelniach wyższych, wraz ze zwiększonym zaufaniem wobec wiedzy w procesach produkcji, stworzyła mocne podstawy do zbudowania skuteczniejszych sposobów transferu uniwersyteckich odkryć do świata biznesu. Różnorodność charakteryzująca uczelnie wyższe oraz ich sukces w zakresie wykonywanych działań związanych z transferem wiedzy wskazuje, że ilość zasobów finansowych i ludzkich przeznaczanych na ich wsparcie, nadzór oraz zarządzanie interakcji typu uczelnia-przemysł wpływa zarówno na częstotliwość jak i sukces tych działań5. Ze względu na kompleksowość procesu transferu wiedzy, istotne jest wykorzystanie odpowiedniego „zarządzania” interakcjami pomiędzy uczelnią a biznesem.
Transfer wiedzy pomiędzy uniwersytetem a przemysłem dokonywany jest przy pomocy różnych mechanizmów (zob. Rys. 1). P. D’Este i P. Patel wymieniają mechanizmy te zaczynając od rekrutacji absolwentów uczelni wyższych, poprzez wymianę personelu, prowadzenie wspólnych badań, w tym także badań kontraktowych, konsultingu, patentów i publikacji, licencjonowania, firm typu spin-off, laboratoriów czy innych obiektów infrastruktury finansowanych przez firmy, kończąc na kontaktach nieformalnych, takich jak spotkania czy konferencje6.
Rysunek 1. Mechanizmy transferu wiedzy z uczelni wyższej do przemysłu
Źródło: opracowanie własne na podstawie P. D’Este, P. Patel, University-industry linkages …, op. cit.
Odpowiednimi aspektami interakcji uniwersytet-przemysł są przepływy wiedzy ukrytej oraz kontakty nieformalne pomiędzy przedstawicielami biznesu a naukowcami7. Podkreślić jednak należy iż kierownictwo nie jest w stanie osiągnąć wiele promując tego rodzaju mechanizmy, ponieważ w wielu przypadkach relacje nieformalne są podstawą nawiązania sformalizowanej współpracy. Ponadto, częściowo ukryty charakter wiedzy oraz kompleksowość związana z ustaleniem jej ceny utrudnia proces opracowywania struktury zarządzania, który zawiera odpowiednie zachęty dla naukowców w celu usprawnienia transferu wiedzy8, i nie zakłóca tradycyjnych uczelnianych misji kreowania wiedzy oraz szkolnictwa wyższego.
Powyżej zaprezentowane zostały wybrane aspekty wpływu działalności naukowo-badawczej, prowadzonej na uczelniach wyższych, na innowacyjność przemysłu. Poruszone w niniejszym opracowaniu aspekty nie wyczerpują jednak tego szerokiego zagadnienia oraz interakcji zachodzących pomiędzy nauką a biznesem. Dlatego zatem wskazane jest prowadzenie badań empirycznych analizujących rolę i wpływ uniwersytetów na innowacyjność przedsiębiorstw.
* Adiunkt w Katedrze Analiz Strategicznych, Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie.
1 S. Breschi, F. Lissoni, F. Montobbio, The scientific productivity of academic inventors: New evidence from Italian data, “Economics of Innovation and New Technology”, vol. 16, no. 2, 2007, pp.101-118.
2 P. D’Este, P. Patel, University-industry linkages in the UK: What are the factors underlying the variety of interactions with industry?, “Research Policy”, vol. 36, 2007, pp.1295-1313.
3 B. Bozeman, Technology transfer and public policy: A review of research and theory, „Research Policy”, vol. 29, 2000, pp.627-655.
4 Zob. E. Arnold, N. Brown, A. Eriksson, T. Jansson, A. Muscio, J. Nahinder, R. Zaman, The role of industrial research institutes in the national innovation system: A report to VINNOVA, Technopolis, October 2006.
5 A. Geuna, A. Muscio, The governance of university knowledge transfer, SPRU Electronic Working Paper Series, September 2008.
6 P. D’Este, P. Patel, University-industry linkages …, op. cit.
7 Por. B. Bozeman, M. Papadakis, K. Coker, Industry perspectives on commercial interactions with federal laboratories: Does the cooperative technology paradigm really work?, Report to the National Science Foundation. Research on Science and Technology Program, 1995.
8 Zob. A. Arora, A. Fosfuri, A. Cambardella, Markets for technology – The economics of innovation and corporate strategy, MIT Press, Cambridge 2002.
